Vanaf 1 januari 2026 geldt in Nederland een verbod op contante betalingen vanaf €3.000 bij aankoop van goederen, bijvoorbeeld in winkels. In 2027 komt er een Europees verbod vanaf €10.000, maar Nederland hanteert een lagere limiet. Dit is onderdeel van de Nederlandse wetgeving tegen witwassen en terrorismefinanciering.

Voor contante betalingen tot €3.000 gaat een acceptatieplicht gelden. Contant geld (euromunten en -biljetten) is ons enige wettig betaalmiddel. Banktegoeden zijn dat niet. Veel zaken kunnen tegenwoordig niet meer met contant geld worden betaald. Inmiddels is de vreemde situatie ontstaan, dat sommige betalingen aan de overheid, zoals belastingen of boetes, niet meer met ons wettig betaalmiddel, dus contant, kunnen worden voldaan.

In het algemeen geldt al dat een wettig betaalmiddel verplicht geaccepteerd moet worden, maar in de praktijk blijkt dit niet te gelden. Europa werkt aan een uniforme definitie van wettig betaalmiddel en wil de toekomstige digitale euro ook de status geven van wettig betaalmiddel, wat de acceptatie van de digitale euro moet bevorderen.

Acceptatieplicht

Stichting Ons Geld pleit voor behoud van contant geld en de bijbehorende infrastructuur, omdat het anoniem betalen mogelijk maakt en werkt bij stroom- of internetuitval. Wij juichen het dan ook toe dat de overheid burgers probeert aan te moedigen contant geld te blijven gebruiken en in voorraad te hebben. Met contant geld kun je betalen zonder tussenkomst van commerciële banken. Maar voor het opnemen of afstorten van contant geld blijven wij vaak wel aangewezen op banken, omdat zij de geldautomaten beheren. 

In Nederland betalen we relatief veel digitaal vergeleken met andere Eurolanden. Nederlanders houden blijkbaar massaal van het gemak dat pinnen biedt. Tegelijkertijd wil de overheid ervoor zorgen dat contant geld gebruikt kan blijven worden. Daardoor is hier nu de vreemde en onwenselijke situatie ontstaan dat de overheid het nodig acht om een acceptatieplicht voor bedrijven in te gaan voeren voor haar eigen publieke contante geld.

In principe zijn wij er niet voor om acceptatie van een bepaald betaalmiddel verplicht te stellen. Burgers zijn gediend met keuzevrijheid en concurrentie en zouden niet gedwongen moeten worden met een verplichting tot de acceptatie van een bepaald soort geld, dus ook niet overheidsgeld.
In de ontstane situatie lijkt een acceptatieplicht noodzakelijk. Eerste en Tweede Kamer hebben al vóór gestemd. Er wordt nu nog gewerkt aan een regeling voor de uitzonderingen op de plicht. Deze onwenselijke situatie komt voort uit de nalatigheid van de politiek om ons geldstelsel gereed te maken voor de toekomst. Door al het digitale betalen en sparen uit te besteden aan commerciële banken lijkt er nu geen andere optie over dan deze draconische maatregel van acceptatieplicht.

Toch kan de overheid ook andere maatregelen nemen ter bevordering van het gebruik van contant geld. De overheid zou zichzelf kunnen verplichten contant geld te accepteren, bijvoorbeeld bij het betalen van een paspoort of een belasting, in plaats van dit alleen op te leggen aan private partijen. Ook zou zij kunnen zorgen dat banken geen kosten in rekening brengen bij het afstorten van contant geld en geen bankrekeningen opheffen als er veel contant geld overheen loopt.

Een aanvullende en toekomstgerichte oplossing zou zijn om een goede en ruime digitale euro in te voeren. Niet het beperkte voorstel zoals dat nu in Brussel voorligt. Maar een serieus publiek alternatief voor bankgeld, zonder ‘holding limits’. Geld op bankrekeningen heeft ook geen limiet. Burgers zullen dan net zo comfortabel kunnen betalen met publiek geld, de digitale euro, zoals zij nu al gewend zijn met hun telefoon of betaalpas. Zolang de digitale euro bovengemiddelde privacy waarborgen biedt zal dit de favoriete vorm van digitaal betalen kunnen worden van burgers. Dan is er geen acceptatieplicht meer nodig!

Bronnen:

Overzicht van de wettelijke regeling
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/financiele-sector/verbod-contante-betalingen-van-3000-euro

Vergelijking tussen eurolanden
https://www.evz.de/finanzen-versicherungen/bargeld-obergrenze-in-der-eu.html

Legal tender
https://economy-finance.ec.europa.eu/euro/use-euro/euro-legal-tender_en

Gebruik van contant geld in cijfers in de Eurozone
https://www.euronews.com/business/2025/12/24/the-future-of-cash-how-much-money-do-europeans-carry-today