MEER INFO

Alles wordt vloeibaar

Kroniek van het geldtoneel – zomer 2019 2019 is nu al een historisch jaar; het jaar waarin alles vloeibaar werd. Digitalisering neemt bezit van ons geld, de dollar-hegemonie wordt verlaten en economen maken zich op voor structurele verandering. Voortmodderen met...

Wat Europa tegen de Libra kan doen

De digitale munt van Facebook, de Libra, heeft de potentie om de euro en de dollar te verdringen. Wat kan de overheid doen om dat te voorkomen?  Er klinkt ferme taal in Europa. Aanleiding is de Libra, de private munt waarmee Facebook miljardair Mark Zuckerberg de...

Libra: mijlpaal in de privatisering van geld

De euro krijgt een concurrent. Vanaf volgend jaar kunnen we ook betalen in libra, de digitale munt die Facebook onlangs aankondigde. Als wij massaal kiezen voor online betaalgemak hebben bank en overheid straks het nakijken. De libra bouwt voort op het door banken...

(G)een veilige haven voor giraal geld

Het burgerinitiatief Ons Geld zette geldschepping in 2015 op de politieke agenda. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) kwam hierop met het advies een veilige bewaarplaats te creëren voor giraal geld. Deze week blijkt dat de minister van...

Publieke bewaarinstelling – veilige haven en gelijk speelveld voor giraal geld

In zijn rapport “Geld en schuld” roept de WRR op tot invoering van een veilige haven voor giraal geld. In dit position paper stellen wij voor om deze veilige haven de vorm te geven van een publieke bewaarinstelling die full reserve rekeningen aanbiedt, op basis...

Interview: Komt er een hervorming van ons geldstelsel?

Teo, het Tijdschrift voor het ECONOMISCH ONDERWIJS, legde enkele vragen voor aan Edgar Wortmann van Ons Geld naar aanleiding van het WRR-rapport “Geld en schuld”: De WRR doet in “Geld en schuld: de publieke taak van banken” diverse aanbevelingen (vooral aan...

gelddebat

de inrichting van het geldstelsel is een democratische keuze, praat mee!

gelddebat

de inrichting van het geldstelsel is een democratische keuze, praat mee!

Stabiel, dienstbaar en democratisch!

Het geldstelsel gaat veranderen. De vraag is niet of, maar hoe. Het internet maakt een geldstelsel onafhankelijk van banken mogelijk. Het scheppen van geld moeten we niet overlaten aan de commercie. Het is een zaak van ons allemaal. Net als de inrichting van onze geldinfrastructuur.

Je hoeft zelf geen expert te zijn om belangrijke ontwerpeisen te stellen hierbij. Ongeacht de technische details en uitwerking van een nieuw stelsel, de complexiteit van voorgestelde oplossingen of veranderingen. Iedereen kan in een maatschappelijk debat zich nu laten horen als het gaat om belangrijke uitgangspunten.

stabiel
Ons Geld streeft naar een stabiel en veilig geldstelsel. Waarbij je je geld veilig kunt bewaren, zonder gedwongen zijn het uit te lenen (aan een bank). Waarbij de samenleving niet langer de risico’s opvangt van banken. En waarbij geld altijd zijn betaalkracht behoudt, ook als landen, banken of financiële markten onderuit gaan. Een geldstelsel dat binnen wettelijke kaders wordt beheerd door een onafhankelijke, transparante ‘vierde’ macht binnen de staatsinrichting: de geldbeherende macht.

dienstbaar
Ons Geld streeft naar een maatschappelijk verantwoord en eerlijk geldstelsel, dat de samenleving dient. Waarbij nieuw geld in de reële economie van gewone mensen komt, en niet vooral wordt gebruikt voor bestaand vastgoed, financiële activa of het creëren van bubbels. Waarbij de huidige schuldenberg kan worden afgelost en hoge schulden(lasten), die nu zorgen voor spanningen, onrecht en stagnatie in de samenleving, kunnen verdwijnen.

democratisch
Ons geld streeft naar een geldstelsel (inclusief geldschepping) dat eerlijk en transparant wordt beheerd. Waarbij overheid en financiële markten strikt gescheiden zijn, en private financiële ondernemingen niet langer overheidssteun krijgen. Waarbij de inflatie op nul gehouden wordt, zodat geld zijn betaalkracht behoudt. En nieuw geld democratisch kan worden gebruikt voor het oplossen van de problemen van deze tijd.

Wat is geld?
Lesboeken hebben het vaak over geld als rekeneenheid, ruilmiddel of oppotmiddel. Dat is merkwaardig en weinig verhelderend. Er zijn betere begrippen.

waarde-eenheid
Geld als waarde-eenheid maakt helder hoeveel een goed of dienst waard is, zodat je ze kunt vergelijken. Het is geen te meten, objectieve eenheid, maar een conventie of afspraak binnen een gemeenschap.

zuivere betaalkracht
Geld is een betaalmiddel dat zelf geen waarde heeft, maar zuivere betaalkracht weergeeft. Die ook op later moment kan worden gebruikt. Digitalisering maakt mogelijk dat geld niet langer een claim of schuldvordering hoeft te zijn. Het kan een digitaal geldsobject zijn, met zuivere betaalkracht. Dat je zelf veilig in eigendom kan hebben, zoals contant geld. Het is gewenst dat geld ook op later moment zijn betaalkracht behoudt.

de Ons Geld-oplossing
Nu is meer dan 95% van al het geld ‘bankgeld’: een schuldvordering, een claim op de bank. Dat staat bloot aan risico’s en hierover moet rente worden betaald. Ons Geld pleit voor een oplossing waarin geld geen schuld (geldvordering) is, maar de belichaming van betaalkracht en de algemene waarde-eenheid.

schuldvrij
Geld wordt dan schuldvrij. Schuldvorderingen en claims op geld – zoals bankgeld – kunnen in onze oplossing vervolgens gewaardeerd worden naar hun werkelijke waarde: gebaseerd op de onderliggende assets. Dat betekent dat ook banken voor geld dat ze in bruikleen krijgen, helder zullen moeten aangeven wat ze ermee doen. Ze zullen moeten duiden welke dekking, opbrengsten en risico’s er tegenover staan.

Verder lezen:

Burgerinitiatief Ons Geld

13 januari 2015 waren de toneelmakers De Verleiders bij De Wereld Draait Door naar aanleiding van hun spraakmakende voorstelling ‘Door de bank genomen’ over geldschepping. Hier riepen zij op tot het burgerinitiatief Ons Geld. Binnen 24 uur waren de benodigde 40.000 handtekeningen al binnen. Op 21 april 2015 werd het met 113.000 steunbetuigingen ingediend bij de Tweede Kamer. Dit burgerinitiatief benoemt de gebreken van het huidige geldstelsel en formuleert beginselen ter verbetering ervan. Op 2 juli 2015 heeft de Tweede Kamer het burgerinitiatief ontvankelijk verklaard.

rondetafelgesprek/hoorzitting commissie van Financiën
Op 14 oktober 2015 organiseerde de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer een rondetafelgesprek/hoorzitting over de werking van het geldstelsel. Hierin konden de initiatiefnemers hun burgerinitiatief mondeling toelichten. Lees hier de position papers (pdf) van Ons GeldEdgar WortmannMartijn Jeroen van der LindenGeorge van HoutsLuuk de Waal Malefijt en van andere genodigden: De Nederlandsche Bank, de ING bank en Klaas van Egmond. Het burgerinitiatief werd geagendeerd voor een plenair debat in de Tweede Kamer en minister Dijsselbloem van Financiën werd om een kabinetsreactie gevraagd. Ons Geld reageerde op deze brief van 1 februari 2016.

plenaire vergadering in Tweede Kamer
16 maart 2016 werd het burgerinitiatief Ons Geld besproken in de Tweede Kamer. George van Houts sprak namens Burgerinitiatief Ons Geld en toneelgroep De Verleiders tot de plenaire vergadering. Lees zijn betoog (pdf). Lees of kijk het hele debat terug. Aan het woord kwamen Wassenberg (PvdD), Merkies (SP), Özturk (GrKÖ), Grashoff (GroenLinks), Koolmees (D’66), Nijboer (PvdA), Van Dijck (PVV), Omtzigt (CDA), Harbers (VVD) en kamerlid Klein. (In reactie op Harbers (VVD) stuurde Ons Geld 19 maart 2016 hem deze brief.) De resultaten van dit debat zijn:

 
Donderdag 17 januari 2019 presenteert de WRR het rapport Geld en schuld: De publieke rol van banken.

Europa

De overstap op digitaal contant geld kan de Europese Unie veel ellende besparen. Daar hebben we de Europese Commissie op gewezen. We ontvingen een merkwaardige reactie. Ze lijken ons voorstel te begrijpen. Maar het valt zozeer buiten de geijkte kaders, dat ze in 2017 nog niet wisten wat ze ermee aanmoesten. Wij verwachten dat dit nu snel gaat veranderen. Digitalisering gaat het financiële landschap hoe dan ook veranderen. En het op schuld gebaseerde geldstelsel is onhoudbaar.

Verder lezen:

International Movement for Monetary Reform (IMMR)

Stichting Ons Geld is actief binnen het International Movement for Monetary Reform (IMMR). Een internationale beweging van gelijkgestemde groepen die zich inzetten voor een rechtvaardig geldsysteem dat werkt vóór de maatschappij, niet ertegen. Dit is een wereldwijde beweging die het huidige geldsysteem uitdaagt en monetaire hervorming voorstaat. Het doel is schuldvrij geld te laten scheppen door een publiek instituut die het publieke belang dient.

het probleem
Het IMMR ziet dat wereldwijd de monetaire en financiële systemen dankzij technologie, veranderende regelgeving en globalisering flink veranderd zijn. Slechts een klein deel van nieuw geld wordt door overheden en centrale banken gemaakt en het grootste deel komt via kredietverlening door private banken in omloop. Dit resulteert in een systeem dat niet in het publieke belang werkt en de volgende problemen veroorzaakt:

  • ongelijkheid en de concentratie van rijkdom
  • financiële instabiliteit
  • hoge schulden
  • niet duurzame exploitatie van maatschappij en planeet
  • oneigenlijke, oneerlijke privileges voor banken

 

visie
De IMMR ziet uit naar de dag dat geldsystemen die de dragers zijn van een rechtvaardige maatschappij die in dienst van duurzaamheid, stabiliteit en welvaart staat.

het doel
Het IMMR staat een transitie voor naar een soeverein geldsysteem waarin:

  • al het officiële geld - cash, rekeninggeld of nieuwe vormen van digitaal geld - wordt gecreëerd door een monetaire autoriteit, naar de behoefte van de economie in een transparant proces waarin verantwoording wordt afgelegd
  • geldschepping schuldvrij is, en nieuw geld direct in de [echte] economie komt door via de staat door overheidsuitgaven of door verdeling onder de burgers als een gelijk dividend
  • private banken geen officieel geld als schuld kunnen creëren, maar alleen optreden als betaaldienstverleners en/of financiële intermediairs voor leningen en investeringen met officieel geld dat ze krijgen van spaarders en investeerders

 

discussie, kennisdeling & ondersteuning
Dit is het lange termijn doel. Het IMMR ondersteunt ideeën, strategieën en monetaire voorstellen die dit doel dichterbij brengen. Het IMMR verbindt en ondersteunt haar leden - verschillende nationale organisaties - in het delen van ideeën, het bediscussiëren van onderzoek en het uitwisselen van 'best practices'.

Verder lezen:

veilige rekening

waar je je geld kunt bewaren zonder gedwongen te zijn het uit te lenen (aan een bank)

veilige rekening

waar je je geld kunt bewaren zonder gedwongen te zijn het uit te lenen (aan een bank)

veilige rekening voor iedereen
Ons Geld pleit voor invoering van een persoonlijke veilige rekening. Deze wordt aangehouden bij de overheid, maar ontsloten via een betaalomgeving naar keuze. De markt zorgt voor betaalgemak. De overheid zorgt voor stabiliteit en op termijn ook voor digitaal contant geld.
 
Een veilige rekening zorgt voor meer keuzevrijheid en risicobewustzijn bij rekeninghouders en betere marktwerking. Dit stimuleert banken zich meer verantwoord te financieren. Een veilige rekening kan een logische eerste stap zijn richting een publieke liquiditeitsvoorziening die alleen uit fysiek en digitaal contant geld bestaat. Op termijn zou ondersteuning door de overheid van private liquiditeiten dan kunnen worden afgebouwd.
 
Verder lezen:
100% veilig sparen en betalen

SP Kamerlid Alkaya lanceerde 19 december 2018 zijn initiatiefnota: 100% veilig sparen en betalen

Het vertrek van Emiel Roemer bezorgde Mahir Alkaya een zetel in de Kamer. In zijn eerste week haalde hij al de voorpagina van het AD: “Moet de overheid niet zelf een digitale munt gaan uitgeven?” Inmiddels heeft dit verder uitgewerkt. Hij pleit voor een parlementaire commissie die gaat zorgen voor de invoering van een publieke betaalinfrastructuur en 100% veilig geld.

De vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer heeft hierop aan minister van Hoekstra van Financiën gevraagd om een reactie namens het Kabinet.

deposito- of full reservebank

Een veilige bank die 100% reserve aanhoudt. Zodat mensen toegang tot het betalingsverkeer kunnen krijgen, zonder kredietrisico en zonder tussenkomst van een marktpartij met winstoogmerk.

Het achterliggende idee dat degene die risico nemen (banken, financiële instellingen) ook degenen zouden moeten zijn die dat risico dragen. In een stabiele financiële sector bepalen mensen zélf of ze risico nemen. Als er een veilige bank is zonder risico zou op termijn het Depositogarantiestelsel (DGS) kunnen worden afgeschaft. Banken zullen dan zelf volledig zelf de risico's dragen dat ze nemen, zoals andere marktpartijen. Kredietverleners kunnen dan weer omvallen, zonder dat het betalingsverkeer stilvalt.

De toenemend complexe regelgeving voor banken kan dan vereenvoudigd worden, wat de toegang voor nieuwe marktspelers bevordert. Want hoewel strenge regelgeving de risico’s op een faillissement van marktspelers verkleint,zorgt dit ook voor hogere kosten welke de marktspelers zullen proberen terug te verdienen door binnen de grenzen van de wet meer risico te nemen. Zo ontstaat een eindeloze cyclus van steeds strengere regels.

Van 16 oktober tot en met 23 december 2015 heeft Stichting Full Reserve campagne gevoerd voor een depositobank die alleen voorziet in betalingsverkeer en 100% reserve aanhoudt. Nadat de De Nederlandsche Bank (DNB) aangaf dat het niet mogelijk was een dergelijke bank op te richten in Nederland is deze stichting gaan onderzoeken wat juridisch dan wél mogelijk was.

digitaal geld

dat net zo makkelijk is als bankgeld en net zo veilig als contant geld

digitaal geld

dat net zo makkelijk is als bankgeld en net zo veilig als contant geld

digitaal contant geld

Vorderingen op de bank (bankgeld) zijn de afgelopen eeuw gedigitaliseerd. Nu is het de hoogste tijd om ook ons overheidsgeld te digitaliseren! Zodat ons echte geld ge-update wordt. Met een digitale vorm van contant geld kunnen we makkelijk en veilig betalen over grote afstand.

Bijna al het geld is nu giraal, een ‘nog-tegoed-van-de-bank’ (waarmee banken kunnen doen wat ze willen), gegarandeerd door de overheid. Met deze update kan ons geld zélf, als een digitale variant van contant geld, de eenheid worden van door de overheid gegarandeerde betaalkracht.

digitalisering
Geldhervorming hangt samen met ICT. De huidige stand van deze techniek maakt het overbodig om de geldomloop over bankbalansen te laten lopen. Tegelijkertijd maakt deze het makkelijker om aanspraken op reële waarden overdraagbaar te maken. Denk aan de tokenisering van aandelen en obligaties. De 'store of value' functie van geld wordt overgenomen door effecten die 'peer-2-peer' kunnen worden overdragen. 

geld als betaalkracht
Digitaal contant geld verliest zijn functie van 'store of value'. Het aanhouden van stevige liquiditeitsbuffers wordt gestimuleerd. Dat maakt de economie stabiel, weerbaar én flexibel. Maar ongebreidelde oppotting van digitaal contant geld kun je onmogelijk maken. Geld moet circuleren. Voor zover de bezitter het zelf niet in omloop brengt, kan de overheid dat doen, door heffing van monetaire belasting.

Verder lezen:

libra

Een alliantie onder aanvoering van Facebook kondigde in juli de libra, een nieuwe digitale munt, aan. Hiermee zou de euro een private concurrent krijgen. Online betaalgemak zouden overheden en banken straks het nakijken kunnen geven.

De libra bouwt voort op het door banken geëxploiteerde geldstelsel. Dat stelsel is gebaseerd
op schuld en daardoor risicovol. Tegen die achtergrond brengt de libra verbetering. Zo wordt
de libra veiliger dan een tegoed bij een bank, en biedt ze ook nog eens groter betaalgemak.

In het verleden waren overheden geldschepper. In Europa is de Europese Centrale Bank (ECB) dit als het gaat om fysieke munten en biljetten - ca. 6-7% van de totale geldhoeveelheid. Echter het leeuwendeel van de (girale) geldschepping laat de ECB over aan commerciële banken. Betalingsverkeer is grotendeels giraal via banken. Betaalgemak heeft publieke contant geld naar de achtergrond geduwd. Dit betekent dat onze geldtegoeden voornamelijk vorderingen op banken zijn, gedekt door leningen en staatsschuld. Libra lijkt een liquide dekking voor te staan gecombineerd met groot betaalgemak. Daardoor lopen we minder risico, wat positief is.

Een probleem met een private munt kan ontstaan wanneer de hele Westerse wereld de libra zou gebruiken en de private eigenaren van de libra (Facebook e.a.) besluiten om ook libra's uit te geven die minder goed gedekt zijn of de libra zelfs ontkoppelt van onderliggende waarde. Dan dicteren commerciële bedrijven onder leiding van Zuckerberg overal het monetair beleid in een monopolie dat alle democratieën overstijgt, die er daardoor geen grip meer op hebben.

Ons Geld pleit daarom voor een gecontroleerde overgang naar digitaal contant geld. Een eerste stap hierin is een persoonlijke veilige rekening. Overheden moeten en kunnen de libra niet verbieden of afdoende reguleren. Daarom moeten ze de euro in publieke hand nemen en deze stabiel en digitaal maken.

Verder lezen:

E-krona, digitaal contant geld in Zweden?

In 2015 riep Ons Geld al op om te gaan experimenteren met digitaal contant geld. Helaas is dit nog niet opgepakt door regering en kamerleden.

Zweden
In Zweden startte de monetaire autoriteit, de Riksbank, al wel een project rond invoering van een digitale munt, de e-krona. In 2017 verkenden ze het terrein en in 2018 kondigden ze aan er daadwerkelijk mee te gaan experimenteren. De Riksbank ziet in dat burgers de mogelijkheid moeten hebben om hun geld veilig en handzaam te bewaren. De Riksbank twijfelt nog of het de vorm krijgt van een bankrekening bij de centrale bank of dat het meer gaat lijken op contant geld. Ze neigt naar de “contante” richting. Daar is Ons Geld blij mee want dat zou een stap zijn richting een stabiel en eerlijk geldstelsel.

Deze pdf legt het fundamentele verschil uit tussen contant geld en een bankrekening, het belang van een digitale variant van contant geld en beschrijft dit experiment.

Meer over de e-krona:
https://www.riksbank.se/en-gb/payments--cash/e-krona/e-krona-reports/e-krona-project-report-1/
https://www.riksbank.se/globalassets/media/rapporter/e-krona/2018/the-riksbanks-e-kronaproject-report-2.pdf
https://www.riksbank.se/globalassets/media/tal/engelska/ingves/2018/the-e-krona-and-thepayments-of-the-future.pdf

 

cryptogeld in de Tweede Kamer & voorstel digitale overheidsmunt


hoorzitting/rondetafelgesprek Cryptocurrencies/ICO’s
24 januari 2018 hield de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer een hoorzitting / rondetafelgesprek over Cryptocurrencies/ICO's. Er waren position papers van de Verenigde Bitcoinbedrijven Nederland (VBNL), Follow Coin BV, de Vereniging van Effectenbezitter (VEB), de ING bank, DutchChain, het Platform voor onderzoeksjournalistiek Follow the Money (FTM), De Nederlandsche Bank (DNB), de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de Autoriteit Consument & Markt (ACM), de Financial Intelligence Unit-Nederland (FIU-Nederland) en Bitonic.

Kijk het hier terug: deel 1 en deel 2.

voorstel digitale overheidsmunt
Met name de position paper van Thomas Bollen van Follow the Money was interessant, hij pleitte voor de invoering van een digitale overheidsmunt.

brief minister Hoekstra van Financiën m.b.t. ontwikkelingen cryptovaluta
Lees hier de Brief regering d.d. 8 maart 2018 Appreciatie ontwikkelingen cryptovaluta

plenaire vergadering Cryptovaluta
Op aanvraag van Paternotte (D’66) debatteerde de Tweede Kamer woensdag 16 mei 2018 over cryptovaluta met minister Hoekstra. Verder spraken: Van der Linde (VVD), Nijboer (PvdA), Bruins (ChristenUnie), Ronnes (CDA), Alkaya (SP), Mulder (PVV), Snels (GroenLinks) en Azarkan (DENK).

Lees het debat hier terug of kijk het hier terug.

publieke geldschepping

in het algemeen belang en onderworpen aan een nul-inflatiebeleid

publieke geldschepping

in het algemeen belang en onderworpen aan een nul-inflatiebeleid

Wat is geldschepping?

Slechts 12% van de Nederlanders weet dat private commerciële banken verantwoordelijk zijn voor de overgrote meerderheid van de geldschepping. Slechts 5% van de Nederlanders vindt dit ook wenselijk. Een ruime meerderheid vindt dat een publieke instelling geld zou moeten schepen.

hoe werkt het?
Banken scheppen geld door krediet te verlenen. De bank creëert nieuw geld op de bankrekening van de kredietnemer. En creëert bij de bank een rentedragende vordering op de kredietnemer. Dit gebeurt digitaal, met een druk op de knop. De tegoeden die daarbij ontstaan zijn 1 op 1 inwisselbaar met de euro. De centrale bank bewaakt die inwisselbaarheid. Zo kunnen commerciële banken geldscheppen en ontstaat vrijwel al het nieuwe geld.

nog weinig kennis
Veel politici en economen weten niet waar geld vandaan komt of wie daarvan profiteert. Voor veel van hen is het er gewoon. Ook leerboeken zitten er vaak naast.

waarom publieke geldschepping?
Stichting Ons Geld wil juist aandacht, meer kennis en vooral debat over geldschepping. Ze wil dat we nieuw geld in de echte economie van de meeste mensen terecht komt. Die daarmee het liefst de schuldenberg zo snel mogelijk aflossen. Laten we stoppen om commerciële banken nieuw geld te laten scheppen als nóg meer schulden voor vooral bestaand vastgoed, financiële activa en bubbels. Ze wil dat het geldstelsel inclusief geldschepping dienstbaar is aan de samenleving en eerlijk, veilig en transparant wordt beheerd.

de mythe van onverantwoorde inflatie
In de opinie van veel economen wordt geldschepping door de overheid steevast geassocieerd met inflatie, en zelfs hyperinflatie. Deze opinie is niet op feiten gebaseerd. Met betrekking tot de Nederlandse staat is geen moment aan te wijzen van overmatige geldschepping door of vanwege de overheid. Ook de internationale voorbeelden die dikwijls worden aangehaald, zoals de Duitse hyperinflatie tijdens de Weimar-republiek, en de inflatie van het Franse en het Amerikaanse revolutionaire papiergeld, zijn niet toe te schrijven aan onverantwoorde geldschepping door de uitgevende overheid.

Meer informatie:

WRR-rapport Geld en schuld

Op verzoek van de Tweede Kamer onderzocht de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) ons geldstelsel en publieke geldschepping. Mede dankzij het succesvolle burgerinitiatief van theatergroep De Verleiders en Ons Geld. Na drie jaar onderzoek presenteerde de WRR op 17 januari 2019 het rapport: "Geld en Schuld. De publieke rol van banken."

De WRR bevestigt dat commerciële banken geldscheppen via kredietverlening.
In een verklarend filmpje legt ze uit hoe, en dat er hierop drie remmen zijn. De WRR constateert dat de context waarbinnen geldschepping plaatsvindt is veranderd:

  • de enorme toename van giraal geld t.o.v. cash (van 50-50% naar 93-7% van de totale hoeveelheid)
  • de publieke betaal- en spaaropties zijn verdwenen
  • een uniformering van het bankenlandschap (3 vrij uniforme grootbanken meer dan 75% van de markt)
  • de risico’s voor banken zijn verminderd (minder reserves vereist, impliciete overheidsgaranties)
  • de remmen op geldschepping zijn minder geworden


Hierdoor ontstaan er twee belangrijke problemen

1. Er is een uitzonderlijk hoog en toenemend schuldenniveau: In Nederland is de schuldenberg in 10 jaar gegroeid van 1400 net voor de crisis tot 2000 miljard in 2018. De fiscale bevoordeling van schuld, indirecte overheidssteun aan banken, het beleid voor woningmarkt en pensioenen helpen hierbij niet. Schulden verhogen het risico op crises en vertragen herstel erna - ze zijn niet goed voor de economie.
2. De publieke dimensie van banken is onvoldoende geborgd: Er is geen publiek alternatief om veilig je geld neer te zetten. De infrastructuur is volledig ondergebracht bij commerciële banken. Banken zijn onmisbaar voor het betalingsverkeer. Door het toenemend belang van giraal geld en het verdwijnen van de publieke optie voor betalen en sparen, plus de sterke concentratie van het bankwezen is een beperkt aantal banken steeds belangrijker geworden voor cruciale publieke belangen. Omgekeerd speelt de overheid een grotere rol in het bankwezen. Er moet daarom opnieuw worden nagedacht over de balans tussen publieke en private belangen.

Publiek geldsysteem
De WRR keek - niet uitvoerig - naar een publiekgeldsysteem: het scheiden van betalen en krediet. De internationale verwevenheid van geld plus de transitie naar een publiek systeem zouden invoeren van zo'n systeem bemoeilijken. Er heeft nooit eerder een succesvol publiek geldsysteem bestaan. Wel vindt de WRR dit het bestuderen waard en een belangrijke spiegel voor het huidige systeem.

Over het creëren van een veilige haven stelt de WRR:
"Belangrijker nog is het feit dat het huidige financieel systeem instabiel kan worden door het creëren van een veilige haven meer zegt over het huidige systeem dan over het alternatief als zodanig. Het is eerder een indicatie van de weeffouten in het huidige systeem. [...] het creëren van een veilig alternatief kan juist bijdragen aan een stabieler systeem. Het feit dat men een daadwerkelijk alternatief heeft, zal een disciplinerend effect hebben op de bestaande banken. Het zal banken dwingen zich verantwoorder te financieren, met meer eigen vermogen (kapitaal) en vreemd vermogen met een lange looptijd. De creatie van geld en schuld door commerciële banken wordt op die manier ook beter begrensd." (p. 237)

De WRR doet vier aanbevelingen:
1. zorg voor diversiteit in de financiële sector: geef consumenten meer keuze, onderzoek digitaal centralebankgeld, ga te omvangrijke banken tegen,  2. tem de schuldengroei: stel schuld en eigen vermogen fiscaal gelijk, versterk het macroprudentieel beleid, 3. wees beter voorbereid op de volgende crisis: neem tijdig verlies, maak ruimte voor herstel, pak problematische posities aan, denk na over meer evenwichtige schuldenverdeling, verplichte herkapitalisatie van banken na een crisis, neem vergaande/controversiële maatregelen zoals bijv. monetaire financiering van overheidsuitgaven, 4. veranker de publieke positie van banken: maatschappelijke adviesraad banken, andere organisatiemodellen toestaan bijv. coöperatief model, verstevig de positie van de burger en biedt meer mogelijkheden om met de voeten te stemmen.

Conclusie
Er moet iets gebeuren! De WRR maakt nadrukkelijk géén beleid of wetgeving, ze onderzoekt. De bal ligt daarom nu bij de Tweede Kamer. Het kabinet wil deze doorschuiven naar de DNB of private banken. Ons Geld roept de Tweede Kamer op zélf regie te nemen en te houden.

Meer lezen:

brieven naar banken

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

Lees verder:

schuldvrij geld

dat niet onderuit gaat als landen, banken of financiële markten onderuit gaan en altijd zijn betaalkracht behoudt

schuldvrij geld

dat niet onderuit gaat als landen, banken of financiële markten onderuit gaan en altijd zijn betaalkracht behoudt

schuldgebaseerd bankgeldstelsel

Het bankgeldstelsel is gebaseerd op ‘schuld’, omdat het vooral bestaat uit geldtegoeden. Geld op bankrekeningen bestaat uit vorderingen van de rekeninghouders op banken die aan risico blootstaan. De banken financieren zich met ons spaargeld, om vervolgens meer geldtegoeden te scheppen, en inflatie. Dit compenseren ze met rente.

waarom schuldvrij geld?
Rente moet ergens vandaan komen. Zo komt het dat ‘banksparen’ nooit neutraal is, maar zorgt dat ergens op aarde waarde wordt onttrokken. In het bankgeldstelsel moet met geld, geld worden gemaakt. Dit ondermijnt de leefbaarheid van samenleving en planeet. Om de sociale en ecologische ontwrichting te stoppen is overschakelen naar een schuldvrij geldstelsel noodzakelijk.

wat is schuldvrij geld?
Een schuldvrij geldstelsel is ‘rentevrij’. Het bestaat niet uit rentedragende geldvorderingen, maar uit geldsobjecten die je kunt bezitten, zonder gedwongen te zijn ze uit te lenen (aan je bank). Deze objecten hoeven dus niet noodzakelijk te renderen, noch ergens waarde te onttrekken. Je kunt ze bewaren in een oude sok. Om het hedendaagse geldstelsel op dergelijke objecten te kunnen baseren, moet er een digitale variant van in omloop komen: digitaal contant geld, dat je rustig kunt bewaren in je digitale kluis en makkelijk kunt gebruiken voor betaling aan iedereen.

hoe maak je schuldvrij geld?
De overheid moet deze digitale geldsobjecten scheppen en daarbij zorgen voor een nulinflatiebeleid. Dat kan omdat digitaal schuldvrij geld net zo makkelijk kan worden toegevoegd aan de geldsomloop als dat het eraan kan worden onttrokken. Anders dan bankgeld kan het worden weggegeven (uitgekeerd) zonder dat daarbij enige schuld ontstaat. Ook kan het worden teruggenomen (wegbelast) waar het te veel ophoopt. Een nul-inflatiebeleid haalt alle redenen weg om over geld rente uit te keren. Zo wordt een schuldvrij geldstelsel ook een rentevrij geldstelsel.

meer geld, minder schuld
Als geldtegoeden worden omgezet in digitaal contant geld wordt spaargeld inactief. Het is dan niet meer (in een bank) geïnvesteerd, maar rust in een digitale kluis. De overheid kan, om economische krimp te voorkomen, extra geld in omloop brengen. Met dat extra geld kunnen bestaande schulden worden afgelost. En kunnen huishoudens vermogen opbouwen. Ze krijgen zo minder schulden en hoeven ook minder schulden te maken. Ze krijgen vermogen om aan anderen te lenen.

Lees verder:

betaalkracht

Belangrijk voor een stabiele economie is dat geld altijd zijn betaalkracht behoudt, of het nou (fysiek) contant geld is of giraal.

Als monetair beleid is gericht op nul inflatie, zou rente op sparen kunnen worden afgeschaft. Geld bewaren voor later kan dan zonder dat je het risico loopt dat het gespaarde geld zijn betaalkracht verliest. Mocht je dan rendement zoeken, dan kun je je geld investeren of uitlenen - en draagt alleen dát geld risico.

garantie van betaalkracht i.p.v. staatssteun voor banken
Het zou veiliger zijn als de overheid alleen de inwisselbaarheid van één-op-één (pariteit) zou garanderen voor die girale euro's die geen risico lopen. Voor geld dat is belegd, geïnvesteerd of uitgeleend, zou dan een wisselkoers gelden die afhangt van een inschatting voor risico en onderliggende dekking. Zodat één ingelegde, risico lopende euro (de nominale waarde) niet meer zomaar één euro in het betalingsverkeer waard blijft. Dit zou het hele geldstelsel beter beschermen en daarmee bijdragen aan het behoud van betaalkracht van de wél gegarandeerde euro's.

Bovendien hoeven belastingbetalers niet langer mede garant te staan voor ondernemingsvermogen van private banken, maar staan ze enkel nog garant voor de betaalkracht van de 'veilige' euro's.

Een eerste stap richting behoud van betaalkracht zou de invoering van een persoonlijke, veilige rekening zijn. Het depositogarantiestelsel, dat nu banktegoeden tot €100.000 garandeert, kan dan worden afgebouwd.

wie garandeert de veiligheid van ons geld?
Als een bank failliet gaat zal dit eerst worden verhaald op de aandeelhouders en schuldeisers van de bank. Voor het restant is er een gemeenschappelijk afwikkelingsfonds voor alle Europese banken. Het streefdoel is dat banken tussen 2015 en uiterlijk 2023 hierin het equivalent van 1% van hun gedekte deposito's hebben gestort, in totaal naar schatting zo'n 55 miljard. Nederlanders hadden ruim 300 miljard euro aan bank- en spaartegoeden in 2017 - het overgrote deel valt binnen het depositogarantiestelsel. De ING, Rabobank of ABN Amro hadden respectievelijk 40%, 26% en 17% marktaandeel in Nederland eind 2018. Wanneer een grote bank omvalt dan zal dit fonds waarschijnlijk niet toereikend zijn. En zal de belastingbetaler moeten bijspringen om te zorgen rekeninghouders hun tegoeden niet verliezen. De kans is daarom groot dat de overheid het zover niet zal willen laten komen en bij een crisis weer banken zal redden. Hiermee weten banken zich impliciet van staatssteun verzekerd.

Verder lezen:

 

geldbeherende (vierde) macht

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

geldbeherende (vierde) macht

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

onafhankelijk beheer

Een geldbeherende (vierde) macht wordt ook wel 'monetaire autoriteit' genoemd. Hiermee wordt meestal een publieke institutie bedoeld die een democratisch mandaat heeft om monetair beleid te voeren, onafhankelijk van politieke invloed en van de commerciële invloed van banken.

In de visie van Ons Geld zou deze instantie ook geldschepping voor haar rekening hebben. En sturen op een stabiele economie door rechtstreeks de geldhoeveelheid te beïnvloeden: als er behoefte is aan meer geld om de economie en betaalkracht stabiel te houden kan er meer stilstaand geld onttrokken worden van veilige rekeningen (bijv. via heffing op bedragen boven bepaalde drempels) en/of nieuw geld gemaakt worden - dat volgens een democratisch mandaat zo objectief mogelijk wordt toegedeeld aan burgers of overheidsbestedingen.

Dit zou alleen werken als deze macht los staat van de uitvoerende, de wetgevende en de rechtsprekende macht. En evenals de rechterlijke macht volledig onafhankelijk is, controleerbare, transparante processen kent en verantwoording aflegt aan de democratische macht. En binnen de wettelijke kaders zo objectief mogelijk in het algemeen belang werkt, waarbij veiligheid en stabiliteit van het geldstelsel voorop staan.

Publieke geldschepping zou ten allen tijde buiten de politieke waan van de dag moeten plaatsvinden en los van private belangen. Daarom is het van belang de geldtoedelende macht (gekozen democratische vertegenwoordigers) te scheiden van de geldbeherende macht. De laatste bepaalt hoevéél geld er moet worden gekrompen dan wel bijgemaakt moet worden. De geldbeherende macht mag zelf geen voordeel van geldschepping hebben en rekent daarom geen rente.

Een geldbeherende macht zou geldschepping door private, commerciële banken met een winstoogmerk overbodig maken en garanderen dat het geldstelsel weer dienstbaar wordt aan maatschappij en planeet. Het zou de samenleving ongekende mogelijkheden verschaffen om de problemen van deze tijd het hoofd te bieden. Waar nieuw geld het nu vooral blijft hangen in vastgoed en de financiële economie, zou het dan in de direct in de échte economie terecht kunnen komen.

Verder lezen:

nul-inflatie

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

democratische toedeling

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

democratische toedeling

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

nieuw geld in reële economie

Publieke geldschepping zou buiten de politieke waan van de dag moeten plaatsvinden en los van commerciële, private belangen. Daarom is het van belang de geldtoedelende macht te scheiden van de geldbeherende macht. De geldbeherende macht bepaalt hoevéél geld er moet worden gekrompen dan wel bijgemaakt moet worden en mag zelf geen voordeel van geldschepping hebben (en rekent daarom bijv. geen rente).

Geldtoedeling vindt dan plaats via gekozen democratische vertegenwoordiging. Zij voorzien in het wettelijke mandaat van de geldbeherende macht. Nieuw schuldvrij geld kan op basis van wettelijk vastgestelde regels, targets en richtlijnen dan direct in de echte economie van werkende mensen komen, door overheidsuitgaven of door verdeling onder de burgers als dividend. En kan zo democratisch worden ingezet ten dienste van maatschappij en planeet.

voorkomen van deflatie

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

0

strikte scheiding van 'publiek' en 'privaat'

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

0

strikte scheiding van 'publiek' en 'privaat'

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

ontvlechten geld en krediet

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

afschaffen overheidssteun private geldsoorten

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

decentralisering van kredietverlening

zodat kredietbeslissingen zo decentraal mogelijk genomen worden door de uiteindelijke verschaffers van krediet (‘het publiek’)

decentralisering van kredietverlening

zodat kredietbeslissingen zo decentraal mogelijk genomen worden door de uiteindelijke verschaffers van krediet (‘het publiek’)

het nieuwe bankieren

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

geldhervorming

Ons geldstelsel stelt ons geld bloot aan kredietrisico's en is vatbaar voor crises. Op geldschepping door commerciële banken is geen goede controle en zowel de schuldenberg als de regelgeving blijven maar groeien. Er moet iets gebeuren!

geldhervorming

Ons geldstelsel stelt ons geld bloot aan kredietrisico's en is vatbaar voor crises. Op geldschepping door commerciële banken is geen goede controle en zowel de schuldenberg als de regelgeving blijven maar groeien. Er moet iets gebeuren!

WRR-rapport Geld en Schuld

Op verzoek van de Tweede Kamer onderzocht de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) ons geldstelsel en publieke geldschepping. Mede dankzij het succesvolle burgerinitiatief van theatergroep De Verleiders en Ons Geld. Na drie jaar onderzoek presenteerde de WRR op 17 januari 2019 het rapport: "Geld en Schuld. De publieke rol van banken."

De WRR bevestigt dat commerciële banken geldscheppen via kredietverlening.
In een verklarend filmpje legt ze uit hoe, en dat er hierop drie remmen zijn. De WRR constateert dat de context waarbinnen geldschepping plaatsvindt is veranderd:

  • de enorme toename van giraal geld t.o.v. cash (van 50-50% naar 93-7% van de totale hoeveelheid)
  • de publieke betaal- en spaaropties zijn verdwenen
  • een uniformering van het bankenlandschap (3 vrij uniforme grootbanken meer dan 75% van de markt)
  • de risico’s voor banken zijn verminderd (minder reserves vereist, impliciete overheidsgaranties)
  • de remmen op geldschepping zijn minder geworden


Hierdoor ontstaan er twee belangrijke problemen

1. Er is een uitzonderlijk hoog en toenemend schuldenniveau: In Nederland is de schuldenberg in 10 jaar gegroeid van 1400 net voor de crisis tot 2000 miljard in 2018. De fiscale bevoordeling van schuld, indirecte overheidssteun aan banken, het beleid voor woningmarkt en pensioenen helpen hierbij niet. Schulden verhogen het risico op crises en vertragen herstel erna - ze zijn niet goed voor de economie.
2. De publieke dimensie van banken is onvoldoende geborgd: Er is geen publiek alternatief om veilig je geld neer te zetten. De infrastructuur is volledig ondergebracht bij commerciële banken. Banken zijn onmisbaar voor het betalingsverkeer. Door het toenemend belang van giraal geld en het verdwijnen van de publieke optie voor betalen en sparen, plus de sterke concentratie van het bankwezen is een beperkt aantal banken steeds belangrijker geworden voor cruciale publieke belangen. Omgekeerd speelt de overheid een grotere rol in het bankwezen. Er moet daarom opnieuw worden nagedacht over de balans tussen publieke en private belangen.

Publiek geldsysteem
De WRR keek - niet uitvoerig - naar een publiekgeldsysteem: het scheiden van betalen en krediet. De internationale verwevenheid van geld plus de transitie naar een publiek systeem zouden invoeren van zo'n systeem bemoeilijken. Er heeft nooit eerder een succesvol publiek geldsysteem bestaan. Wel vindt de WRR dit het bestuderen waard en een belangrijke spiegel voor het huidige systeem.

Over het creëren van een veilige haven stelt de WRR:
"Belangrijker nog is het feit dat het huidige financieel systeem instabiel kan worden door het creëren van een veilige haven meer zegt over het huidige systeem dan over het alternatief als zodanig. Het is eerder een indicatie van de weeffouten in het huidige systeem. [...] het creëren van een veilig alternatief kan juist bijdragen aan een stabieler systeem. Het feit dat men een daadwerkelijk alternatief heeft, zal een disciplinerend effect hebben op de bestaande banken. Het zal banken dwingen zich verantwoorder te financieren, met meer eigen vermogen (kapitaal) en vreemd vermogen met een lange looptijd. De creatie van geld en schuld door commerciële banken wordt op die manier ook beter begrensd." (p. 237)

De WRR doet vier aanbevelingen:
1. zorg voor diversiteit in de financiële sector: geef consumenten meer keuze, onderzoek digitaal centralebankgeld, ga te omvangrijke banken tegen,  2. tem de schuldengroei: stel schuld en eigen vermogen fiscaal gelijk, versterk het macroprudentieel beleid, 3. wees beter voorbereid op de volgende crisis: neem tijdig verlies, maak ruimte voor herstel, pak problematische posities aan, denk na over meer evenwichtige schuldenverdeling, verplichte herkapitalisatie van banken na een crisis, neem vergaande/controversiële maatregelen zoals bijv. monetaire financiering van overheidsuitgaven, 4. veranker de publieke positie van banken: maatschappelijke adviesraad banken, andere organisatiemodellen toestaan bijv. coöperatief model, verstevig de positie van de burger en biedt meer mogelijkheden om met de voeten te stemmen.

Conclusie
Er moet iets gebeuren! De WRR maakt nadrukkelijk géén beleid of wetgeving, ze onderzoekt. De bal ligt daarom nu bij de Tweede Kamer. Het kabinet wil deze doorschuiven naar de DNB of private banken. Ons Geld roept de Tweede Kamer op zélf regie te nemen en te houden.

Meer lezen:

geldhervorming in 3 stappen

De grootste uitdaging om tot een beter geldstelsel te komen is de transitie. Waarin op beheerste wijze wordt overgeschakeld van bankgeld op door een de overheid uit te geven digitale variant van contant geld.

Daarbij ontstaat de mogelijkheid om de schuldenberg af te bouwen en de banken gezond te maken. Geld is dan niet meer gebaseerd op schuld, maar op betaalkracht. En behoudt deze betaalkracht door de inflatie op nul te houden. Om deflatie te voorkomen kan democratisch worden besloten met nieuw geld de problemen van deze tijd op te lossen. Dit kunnen we uitvoeren in drie stappen:

Stap 1: Creatie van digitaal contant geld.
Allereerst moet het alternatief voor het bankgeld, in de vorm van het digitale contant geld van de toekomst worden gecreëerd. Pas als het beproefd is, kan het algemeen in gebruik worden genomen. Tot die tijd moet het bankgeldstelsel overeind worden gehouden. De introductie van het nieuwe digitale geld moet geleidelijk gebeuren, zonder het bestaande stelsel te verstoren.

Stap 2: Digitaal contant geld vervangt bankgeld.
Als het nieuwe digitale geld zich heeft bewezen is het tijd om geldtegoeden om te zetten in digitaal contant geld. Geld op de betaalrekening kan van rechtswege worden omgezet. Andere commerciële geldvormen, zoals spaartegoeden en geldmarkt-instrumenten worden vraaggedreven omgezet. Na die omzetting wordt alle overheidssteun aan private geldvormen afgeschaft.

Stap 3: Vermindering van de schuldenberg.
Banken verliezen bij stap 2 een groot deel van hun financiering. Ze gaan tijdelijk aan het infuus van de centrale bank. Banken kunnen hun schuld aan de centrale bank aflossen naarmate het publiek en de overheid hun schulden aan banken aflossen. Dat proces wordt versneld door uitkering van ‘dividend’ aan overheid en burgers. Die kunnen daarmee hun bankschulden aflossen. En daarna de banken ook. De schuldenberg wordt dan afgebouwd. Dat maakt de samenleving en de banken weer gezond.

Het resultaat
De geldomloop bestaat dan geheel uit fysiek en digitaal contant geld. Geldvorderingen bij banken krijgen dan een vrije wisselkopers en zijn dus niet meer één op één inwisselbaar met de valuta. Het geld is niet meer op schuld gebaseerd, maar op de betaalkracht die het belichaamt.
Door afbetaling van de systeemschuld kan de schuldenberg worden afgebouwd.
Om de betaalkracht van geld op nul te houden en deflatie te voorkomen kunnen extra overheidsinvesteringen de grote problemen van deze tijd aanpakken.

Verder lezen:

burgerdividend
afbouwen schuldenberg

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

verder lezen:

Ons Geld blog

 

 

 

Ons Geld onderzoekt het geldstelsel en betere alternatieven ervoor, blogt hierover en verzamelt relevant nieuws.

 

 

MEER INFO

Wil je meer weten over geldschepping, het geldstelsel, onze voorstellen en publicaties? Zoek je lees- en videotips om je verder te verdiepen? Of onze geldpedia?

gelddebat

de inrichting van het geldstelsel is een democratische keuze, praat mee!

gelddebat

de inrichting van het geldstelsel is een democratische keuze, praat mee!

Stabiel, dienstbaar en democratisch!

Het geldstelsel gaat veranderen. De vraag is niet of, maar hoe. Het internet maakt een geldstelsel onafhankelijk van banken mogelijk. Het scheppen van geld moeten we niet overlaten aan de commercie. Het is een zaak van ons allemaal. Net als de inrichting van onze geldinfrastructuur.

Je hoeft zelf geen expert te zijn om belangrijke ontwerpeisen te stellen hierbij. Ongeacht de technische details en uitwerking van een nieuw stelsel, de complexiteit van voorgestelde oplossingen of veranderingen. Iedereen kan in een maatschappelijk debat zich nu laten horen als het gaat om belangrijke uitgangspunten.

stabiel
Ons Geld streeft naar een stabiel en veilig geldstelsel. Waarbij je je geld veilig kunt bewaren, zonder gedwongen zijn het uit te lenen (aan een bank). Waarbij de samenleving niet langer de risico’s opvangt van banken. En waarbij geld altijd zijn betaalkracht behoudt, ook als landen, banken of financiële markten onderuit gaan. Een geldstelsel dat binnen wettelijke kaders wordt beheerd door een onafhankelijke, transparante ‘vierde’ macht binnen de staatsinrichting: de geldbeherende macht.

dienstbaar
Ons Geld streeft naar een maatschappelijk verantwoord en eerlijk geldstelsel, dat de samenleving dient. Waarbij nieuw geld in de reële economie van gewone mensen komt, en niet vooral wordt gebruikt voor bestaand vastgoed, financiële activa of het creëren van bubbels. Waarbij de huidige schuldenberg kan worden afgelost en hoge schulden(lasten), die nu zorgen voor spanningen, onrecht en stagnatie in de samenleving, kunnen verdwijnen.

democratisch
Ons geld streeft naar een geldstelsel (inclusief geldschepping) dat eerlijk en transparant wordt beheerd. Waarbij overheid en financiële markten strikt gescheiden zijn, en private financiële ondernemingen niet langer overheidssteun krijgen. Waarbij de inflatie op nul gehouden wordt, zodat geld zijn betaalkracht behoudt. En nieuw geld democratisch kan worden gebruikt voor het oplossen van de problemen van deze tijd.

Wat is geld?
Lesboeken hebben het vaak over geld als rekeneenheid, ruilmiddel of oppotmiddel. Dat is merkwaardig en weinig verhelderend. Er zijn betere begrippen.

waarde-eenheid
Geld als waarde-eenheid maakt helder hoeveel een goed of dienst waard is, zodat je ze kunt vergelijken. Het is geen te meten, objectieve eenheid, maar een conventie of afspraak binnen een gemeenschap.

zuivere betaalkracht
Geld is een betaalmiddel dat zelf geen waarde heeft, maar zuivere betaalkracht weergeeft. Die ook op later moment kan worden gebruikt. Digitalisering maakt mogelijk dat geld niet langer een claim of schuldvordering hoeft te zijn. Het kan een digitaal geldsobject zijn, met zuivere betaalkracht. Dat je zelf veilig in eigendom kan hebben, zoals contant geld. Het is gewenst dat geld ook op later moment zijn betaalkracht behoudt.

de Ons Geld-oplossing
Nu is meer dan 95% van al het geld ‘bankgeld’: een schuldvordering, een claim op de bank. Dat staat bloot aan risico’s en hierover moet rente worden betaald. Ons Geld pleit voor een oplossing waarin geld geen schuld (geldvordering) is, maar de belichaming van betaalkracht en de algemene waarde-eenheid.

schuldvrij
Geld wordt dan schuldvrij. Schuldvorderingen en claims op geld – zoals bankgeld – kunnen in onze oplossing vervolgens gewaardeerd worden naar hun werkelijke waarde: gebaseerd op de onderliggende assets. Dat betekent dat ook banken voor geld dat ze in bruikleen krijgen, helder zullen moeten aangeven wat ze ermee doen. Ze zullen moeten duiden welke dekking, opbrengsten en risico’s er tegenover staan.

Verder lezen:

Burgerinitiatief Ons Geld

13 januari 2015 waren de toneelmakers De Verleiders bij De Wereld Draait Door naar aanleiding van hun spraakmakende voorstelling ‘Door de bank genomen’ over geldschepping. Hier riepen zij op tot het burgerinitiatief Ons Geld. Binnen 24 uur waren de benodigde 40.000 handtekeningen al binnen. Op 21 april 2015 werd het met 113.000 steunbetuigingen ingediend bij de Tweede Kamer. Dit burgerinitiatief benoemt de gebreken van het huidige geldstelsel en formuleert beginselen ter verbetering ervan. Op 2 juli 2015 heeft de Tweede Kamer het burgerinitiatief ontvankelijk verklaard.

rondetafelgesprek/hoorzitting commissie van Financiën
Op 14 oktober 2015 organiseerde de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer een rondetafelgesprek/hoorzitting over de werking van het geldstelsel. Hierin konden de initiatiefnemers hun burgerinitiatief mondeling toelichten. Lees hier de position papers (pdf) van Ons GeldEdgar WortmannMartijn Jeroen van der LindenGeorge van HoutsLuuk de Waal Malefijt en van andere genodigden: De Nederlandsche Bank, de ING bank en Klaas van Egmond. Het burgerinitiatief werd geagendeerd voor een plenair debat in de Tweede Kamer en minister Dijsselbloem van Financiën werd om een kabinetsreactie gevraagd. Ons Geld reageerde op deze brief van 1 februari 2016.

plenaire vergadering in Tweede Kamer
16 maart 2016 werd het burgerinitiatief Ons Geld besproken in de Tweede Kamer. George van Houts sprak namens Burgerinitiatief Ons Geld en toneelgroep De Verleiders tot de plenaire vergadering. Lees zijn betoog (pdf). Lees of kijk het hele debat terug. Aan het woord kwamen Wassenberg (PvdD), Merkies (SP), Özturk (GrKÖ), Grashoff (GroenLinks), Koolmees (D’66), Nijboer (PvdA), Van Dijck (PVV), Omtzigt (CDA), Harbers (VVD) en kamerlid Klein. (In reactie op Harbers (VVD) stuurde Ons Geld 19 maart 2016 hem deze brief.) De resultaten van dit debat zijn:

 
Donderdag 17 januari 2019 presenteert de WRR het rapport Geld en schuld: De publieke rol van banken.

Europa

De overstap op digitaal contant geld kan de Europese Unie veel ellende besparen. Daar hebben we de Europese Commissie op gewezen. We ontvingen een merkwaardige reactie. Ze lijken ons voorstel te begrijpen. Maar het valt zozeer buiten de geijkte kaders, dat ze in 2017 nog niet wisten wat ze ermee aanmoesten. Wij verwachten dat dit nu snel gaat veranderen. Digitalisering gaat het financiële landschap hoe dan ook veranderen. En het op schuld gebaseerde geldstelsel is onhoudbaar.

Verder lezen:

International Movement for Monetary Reform (IMMR)

Stichting Ons Geld is actief binnen het International Movement for Monetary Reform (IMMR). Een internationale beweging van gelijkgestemde groepen die zich inzetten voor een rechtvaardig geldsysteem dat werkt vóór de maatschappij, niet ertegen. Dit is een wereldwijde beweging die het huidige geldsysteem uitdaagt en monetaire hervorming voorstaat. Het doel is schuldvrij geld te laten scheppen door een publiek instituut die het publieke belang dient.

het probleem
Het IMMR ziet dat wereldwijd de monetaire en financiële systemen dankzij technologie, veranderende regelgeving en globalisering flink veranderd zijn. Slechts een klein deel van nieuw geld wordt door overheden en centrale banken gemaakt en het grootste deel komt via kredietverlening door private banken in omloop. Dit resulteert in een systeem dat niet in het publieke belang werkt en de volgende problemen veroorzaakt:

  • ongelijkheid en de concentratie van rijkdom
  • financiële instabiliteit
  • hoge schulden
  • niet duurzame exploitatie van maatschappij en planeet
  • oneigenlijke, oneerlijke privileges voor banken

 

visie
De IMMR ziet uit naar de dag dat geldsystemen die de dragers zijn van een rechtvaardige maatschappij die in dienst van duurzaamheid, stabiliteit en welvaart staat.

het doel
Het IMMR staat een transitie voor naar een soeverein geldsysteem waarin:

  • al het officiële geld - cash, rekeninggeld of nieuwe vormen van digitaal geld - wordt gecreëerd door een monetaire autoriteit, naar de behoefte van de economie in een transparant proces waarin verantwoording wordt afgelegd
  • geldschepping schuldvrij is, en nieuw geld direct in de [echte] economie komt door via de staat door overheidsuitgaven of door verdeling onder de burgers als een gelijk dividend
  • private banken geen officieel geld als schuld kunnen creëren, maar alleen optreden als betaaldienstverleners en/of financiële intermediairs voor leningen en investeringen met officieel geld dat ze krijgen van spaarders en investeerders

 

discussie, kennisdeling & ondersteuning
Dit is het lange termijn doel. Het IMMR ondersteunt ideeën, strategieën en monetaire voorstellen die dit doel dichterbij brengen. Het IMMR verbindt en ondersteunt haar leden - verschillende nationale organisaties - in het delen van ideeën, het bediscussiëren van onderzoek en het uitwisselen van 'best practices'.

Verder lezen:

veilige rekening

waar je je geld kunt bewaren zonder gedwongen te zijn het uit te lenen (aan een bank)

veilige rekening

waar je je geld kunt bewaren zonder gedwongen te zijn het uit te lenen (aan een bank)

veilige rekening voor iedereen
Ons Geld pleit voor invoering van een persoonlijke veilige rekening. Deze wordt aangehouden bij de overheid, maar ontsloten via een betaalomgeving naar keuze. De markt zorgt voor betaalgemak. De overheid zorgt voor stabiliteit en op termijn ook voor digitaal contant geld.
 
Een veilige rekening zorgt voor meer keuzevrijheid en risicobewustzijn bij rekeninghouders en betere marktwerking. Dit stimuleert banken zich meer verantwoord te financieren. Een veilige rekening kan een logische eerste stap zijn richting een publieke liquiditeitsvoorziening die alleen uit fysiek en digitaal contant geld bestaat. Op termijn zou ondersteuning door de overheid van private liquiditeiten dan kunnen worden afgebouwd.
 
Verder lezen:
100% veilig sparen en betalen

SP Kamerlid Alkaya lanceerde 19 december 2018 zijn initiatiefnota: 100% veilig sparen en betalen

Het vertrek van Emiel Roemer bezorgde Mahir Alkaya een zetel in de Kamer. In zijn eerste week haalde hij al de voorpagina van het AD: “Moet de overheid niet zelf een digitale munt gaan uitgeven?” Inmiddels heeft dit verder uitgewerkt. Hij pleit voor een parlementaire commissie die gaat zorgen voor de invoering van een publieke betaalinfrastructuur en 100% veilig geld.

De vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer heeft hierop aan minister van Hoekstra van Financiën gevraagd om een reactie namens het Kabinet.

deposito- of full reservebank

Een veilige bank die 100% reserve aanhoudt. Zodat mensen toegang tot het betalingsverkeer kunnen krijgen, zonder kredietrisico en zonder tussenkomst van een marktpartij met winstoogmerk.

Het achterliggende idee dat degene die risico nemen (banken, financiële instellingen) ook degenen zouden moeten zijn die dat risico dragen. In een stabiele financiële sector bepalen mensen zélf of ze risico nemen. Als er een veilige bank is zonder risico zou op termijn het Depositogarantiestelsel (DGS) kunnen worden afgeschaft. Banken zullen dan zelf volledig zelf de risico's dragen dat ze nemen, zoals andere marktpartijen. Kredietverleners kunnen dan weer omvallen, zonder dat het betalingsverkeer stilvalt.

De toenemend complexe regelgeving voor banken kan dan vereenvoudigd worden, wat de toegang voor nieuwe marktspelers bevordert. Want hoewel strenge regelgeving de risico’s op een faillissement van marktspelers verkleint,zorgt dit ook voor hogere kosten welke de marktspelers zullen proberen terug te verdienen door binnen de grenzen van de wet meer risico te nemen. Zo ontstaat een eindeloze cyclus van steeds strengere regels.

Van 16 oktober tot en met 23 december 2015 heeft Stichting Full Reserve campagne gevoerd voor een depositobank die alleen voorziet in betalingsverkeer en 100% reserve aanhoudt. Nadat de De Nederlandsche Bank (DNB) aangaf dat het niet mogelijk was een dergelijke bank op te richten in Nederland is deze stichting gaan onderzoeken wat juridisch dan wél mogelijk was.

digitaal geld

dat net zo makkelijk is als bankgeld en net zo veilig als contant geld

digitaal geld

dat net zo makkelijk is als bankgeld en net zo veilig als contant geld

digitaal contant geld

Vorderingen op de bank (bankgeld) zijn de afgelopen eeuw gedigitaliseerd. Nu is het de hoogste tijd om ook ons overheidsgeld te digitaliseren! Zodat ons echte geld ge-update wordt. Met een digitale vorm van contant geld kunnen we makkelijk en veilig betalen over grote afstand.

Bijna al het geld is nu giraal, een ‘nog-tegoed-van-de-bank’ (waarmee banken kunnen doen wat ze willen), gegarandeerd door de overheid. Met deze update kan ons geld zélf, als een digitale variant van contant geld, de eenheid worden van door de overheid gegarandeerde betaalkracht.

digitalisering
Geldhervorming hangt samen met ICT. De huidige stand van deze techniek maakt het overbodig om de geldomloop over bankbalansen te laten lopen. Tegelijkertijd maakt deze het makkelijker om aanspraken op reële waarden overdraagbaar te maken. Denk aan de tokenisering van aandelen en obligaties. De 'store of value' functie van geld wordt overgenomen door effecten die 'peer-2-peer' kunnen worden overdragen. 

geld als betaalkracht
Digitaal contant geld verliest zijn functie van 'store of value'. Het aanhouden van stevige liquiditeitsbuffers wordt gestimuleerd. Dat maakt de economie stabiel, weerbaar én flexibel. Maar ongebreidelde oppotting van digitaal contant geld kun je onmogelijk maken. Geld moet circuleren. Voor zover de bezitter het zelf niet in omloop brengt, kan de overheid dat doen, door heffing van monetaire belasting.

Verder lezen:

libra

Een alliantie onder aanvoering van Facebook kondigde in juli de libra, een nieuwe digitale munt, aan. Hiermee zou de euro een private concurrent krijgen. Online betaalgemak zouden overheden en banken straks het nakijken kunnen geven.

De libra bouwt voort op het door banken geëxploiteerde geldstelsel. Dat stelsel is gebaseerd
op schuld en daardoor risicovol. Tegen die achtergrond brengt de libra verbetering. Zo wordt
de libra veiliger dan een tegoed bij een bank, en biedt ze ook nog eens groter betaalgemak.

In het verleden waren overheden geldschepper. In Europa is de Europese Centrale Bank (ECB) dit als het gaat om fysieke munten en biljetten - ca. 6-7% van de totale geldhoeveelheid. Echter het leeuwendeel van de (girale) geldschepping laat de ECB over aan commerciële banken. Betalingsverkeer is grotendeels giraal via banken. Betaalgemak heeft publieke contant geld naar de achtergrond geduwd. Dit betekent dat onze geldtegoeden voornamelijk vorderingen op banken zijn, gedekt door leningen en staatsschuld. Libra lijkt een liquide dekking voor te staan gecombineerd met groot betaalgemak. Daardoor lopen we minder risico, wat positief is.

Een probleem met een private munt kan ontstaan wanneer de hele Westerse wereld de libra zou gebruiken en de private eigenaren van de libra (Facebook e.a.) besluiten om ook libra's uit te geven die minder goed gedekt zijn of de libra zelfs ontkoppelt van onderliggende waarde. Dan dicteren commerciële bedrijven onder leiding van Zuckerberg overal het monetair beleid in een monopolie dat alle democratieën overstijgt, die er daardoor geen grip meer op hebben.

Ons Geld pleit daarom voor een gecontroleerde overgang naar digitaal contant geld. Een eerste stap hierin is een persoonlijke veilige rekening. Overheden moeten en kunnen de libra niet verbieden of afdoende reguleren. Daarom moeten ze de euro in publieke hand nemen en deze stabiel en digitaal maken.

Verder lezen:

E-krona, digitaal contant geld in Zweden?

In 2015 riep Ons Geld al op om te gaan experimenteren met digitaal contant geld. Helaas is dit nog niet opgepakt door regering en kamerleden.

Zweden
In Zweden startte de monetaire autoriteit, de Riksbank, al wel een project rond invoering van een digitale munt, de e-krona. In 2017 verkenden ze het terrein en in 2018 kondigden ze aan er daadwerkelijk mee te gaan experimenteren. De Riksbank ziet in dat burgers de mogelijkheid moeten hebben om hun geld veilig en handzaam te bewaren. De Riksbank twijfelt nog of het de vorm krijgt van een bankrekening bij de centrale bank of dat het meer gaat lijken op contant geld. Ze neigt naar de “contante” richting. Daar is Ons Geld blij mee want dat zou een stap zijn richting een stabiel en eerlijk geldstelsel.

Deze pdf legt het fundamentele verschil uit tussen contant geld en een bankrekening, het belang van een digitale variant van contant geld en beschrijft dit experiment.

Meer over de e-krona:
https://www.riksbank.se/en-gb/payments--cash/e-krona/e-krona-reports/e-krona-project-report-1/
https://www.riksbank.se/globalassets/media/rapporter/e-krona/2018/the-riksbanks-e-kronaproject-report-2.pdf
https://www.riksbank.se/globalassets/media/tal/engelska/ingves/2018/the-e-krona-and-thepayments-of-the-future.pdf

 

cryptogeld in de Tweede Kamer & voorstel digitale overheidsmunt


hoorzitting/rondetafelgesprek Cryptocurrencies/ICO’s
24 januari 2018 hield de vaste commissie voor Financiën van de Tweede Kamer een hoorzitting / rondetafelgesprek over Cryptocurrencies/ICO's. Er waren position papers van de Verenigde Bitcoinbedrijven Nederland (VBNL), Follow Coin BV, de Vereniging van Effectenbezitter (VEB), de ING bank, DutchChain, het Platform voor onderzoeksjournalistiek Follow the Money (FTM), De Nederlandsche Bank (DNB), de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de Autoriteit Consument & Markt (ACM), de Financial Intelligence Unit-Nederland (FIU-Nederland) en Bitonic.

Kijk het hier terug: deel 1 en deel 2.

voorstel digitale overheidsmunt
Met name de position paper van Thomas Bollen van Follow the Money was interessant, hij pleitte voor de invoering van een digitale overheidsmunt.

brief minister Hoekstra van Financiën m.b.t. ontwikkelingen cryptovaluta
Lees hier de Brief regering d.d. 8 maart 2018 Appreciatie ontwikkelingen cryptovaluta

plenaire vergadering Cryptovaluta
Op aanvraag van Paternotte (D’66) debatteerde de Tweede Kamer woensdag 16 mei 2018 over cryptovaluta met minister Hoekstra. Verder spraken: Van der Linde (VVD), Nijboer (PvdA), Bruins (ChristenUnie), Ronnes (CDA), Alkaya (SP), Mulder (PVV), Snels (GroenLinks) en Azarkan (DENK).

Lees het debat hier terug of kijk het hier terug.

publieke geldschepping

in het algemeen belang en onderworpen aan een nul-inflatiebeleid

publieke geldschepping

in het algemeen belang en onderworpen aan een nul-inflatiebeleid

Wat is geldschepping?

Slechts 12% van de Nederlanders weet dat private commerciële banken verantwoordelijk zijn voor de overgrote meerderheid van de geldschepping. Slechts 5% van de Nederlanders vindt dit ook wenselijk. Een ruime meerderheid vindt dat een publieke instelling geld zou moeten schepen.

hoe werkt het?
Banken scheppen geld door krediet te verlenen. De bank creëert nieuw geld op de bankrekening van de kredietnemer. En creëert bij de bank een rentedragende vordering op de kredietnemer. Dit gebeurt digitaal, met een druk op de knop. De tegoeden die daarbij ontstaan zijn 1 op 1 inwisselbaar met de euro. De centrale bank bewaakt die inwisselbaarheid. Zo kunnen commerciële banken geldscheppen en ontstaat vrijwel al het nieuwe geld.

nog weinig kennis
Veel politici en economen weten niet waar geld vandaan komt of wie daarvan profiteert. Voor veel van hen is het er gewoon. Ook leerboeken zitten er vaak naast.

waarom publieke geldschepping?
Stichting Ons Geld wil juist aandacht, meer kennis en vooral debat over geldschepping. Ze wil dat we nieuw geld in de echte economie van de meeste mensen terecht komt. Die daarmee het liefst de schuldenberg zo snel mogelijk aflossen. Laten we stoppen om commerciële banken nieuw geld te laten scheppen als nóg meer schulden voor vooral bestaand vastgoed, financiële activa en bubbels. Ze wil dat het geldstelsel inclusief geldschepping dienstbaar is aan de samenleving en eerlijk, veilig en transparant wordt beheerd.

de mythe van onverantwoorde inflatie
In de opinie van veel economen wordt geldschepping door de overheid steevast geassocieerd met inflatie, en zelfs hyperinflatie. Deze opinie is niet op feiten gebaseerd. Met betrekking tot de Nederlandse staat is geen moment aan te wijzen van overmatige geldschepping door of vanwege de overheid. Ook de internationale voorbeelden die dikwijls worden aangehaald, zoals de Duitse hyperinflatie tijdens de Weimar-republiek, en de inflatie van het Franse en het Amerikaanse revolutionaire papiergeld, zijn niet toe te schrijven aan onverantwoorde geldschepping door de uitgevende overheid.

Meer informatie:

WRR-rapport Geld en schuld

Op verzoek van de Tweede Kamer onderzocht de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) ons geldstelsel en publieke geldschepping. Mede dankzij het succesvolle burgerinitiatief van theatergroep De Verleiders en Ons Geld. Na drie jaar onderzoek presenteerde de WRR op 17 januari 2019 het rapport: "Geld en Schuld. De publieke rol van banken."

De WRR bevestigt dat commerciële banken geldscheppen via kredietverlening.
In een verklarend filmpje legt ze uit hoe, en dat er hierop drie remmen zijn. De WRR constateert dat de context waarbinnen geldschepping plaatsvindt is veranderd:

  • de enorme toename van giraal geld t.o.v. cash (van 50-50% naar 93-7% van de totale hoeveelheid)
  • de publieke betaal- en spaaropties zijn verdwenen
  • een uniformering van het bankenlandschap (3 vrij uniforme grootbanken meer dan 75% van de markt)
  • de risico’s voor banken zijn verminderd (minder reserves vereist, impliciete overheidsgaranties)
  • de remmen op geldschepping zijn minder geworden


Hierdoor ontstaan er twee belangrijke problemen

1. Er is een uitzonderlijk hoog en toenemend schuldenniveau: In Nederland is de schuldenberg in 10 jaar gegroeid van 1400 net voor de crisis tot 2000 miljard in 2018. De fiscale bevoordeling van schuld, indirecte overheidssteun aan banken, het beleid voor woningmarkt en pensioenen helpen hierbij niet. Schulden verhogen het risico op crises en vertragen herstel erna - ze zijn niet goed voor de economie.
2. De publieke dimensie van banken is onvoldoende geborgd: Er is geen publiek alternatief om veilig je geld neer te zetten. De infrastructuur is volledig ondergebracht bij commerciële banken. Banken zijn onmisbaar voor het betalingsverkeer. Door het toenemend belang van giraal geld en het verdwijnen van de publieke optie voor betalen en sparen, plus de sterke concentratie van het bankwezen is een beperkt aantal banken steeds belangrijker geworden voor cruciale publieke belangen. Omgekeerd speelt de overheid een grotere rol in het bankwezen. Er moet daarom opnieuw worden nagedacht over de balans tussen publieke en private belangen.

Publiek geldsysteem
De WRR keek - niet uitvoerig - naar een publiekgeldsysteem: het scheiden van betalen en krediet. De internationale verwevenheid van geld plus de transitie naar een publiek systeem zouden invoeren van zo'n systeem bemoeilijken. Er heeft nooit eerder een succesvol publiek geldsysteem bestaan. Wel vindt de WRR dit het bestuderen waard en een belangrijke spiegel voor het huidige systeem.

Over het creëren van een veilige haven stelt de WRR:
"Belangrijker nog is het feit dat het huidige financieel systeem instabiel kan worden door het creëren van een veilige haven meer zegt over het huidige systeem dan over het alternatief als zodanig. Het is eerder een indicatie van de weeffouten in het huidige systeem. [...] het creëren van een veilig alternatief kan juist bijdragen aan een stabieler systeem. Het feit dat men een daadwerkelijk alternatief heeft, zal een disciplinerend effect hebben op de bestaande banken. Het zal banken dwingen zich verantwoorder te financieren, met meer eigen vermogen (kapitaal) en vreemd vermogen met een lange looptijd. De creatie van geld en schuld door commerciële banken wordt op die manier ook beter begrensd." (p. 237)

De WRR doet vier aanbevelingen:
1. zorg voor diversiteit in de financiële sector: geef consumenten meer keuze, onderzoek digitaal centralebankgeld, ga te omvangrijke banken tegen,  2. tem de schuldengroei: stel schuld en eigen vermogen fiscaal gelijk, versterk het macroprudentieel beleid, 3. wees beter voorbereid op de volgende crisis: neem tijdig verlies, maak ruimte voor herstel, pak problematische posities aan, denk na over meer evenwichtige schuldenverdeling, verplichte herkapitalisatie van banken na een crisis, neem vergaande/controversiële maatregelen zoals bijv. monetaire financiering van overheidsuitgaven, 4. veranker de publieke positie van banken: maatschappelijke adviesraad banken, andere organisatiemodellen toestaan bijv. coöperatief model, verstevig de positie van de burger en biedt meer mogelijkheden om met de voeten te stemmen.

Conclusie
Er moet iets gebeuren! De WRR maakt nadrukkelijk géén beleid of wetgeving, ze onderzoekt. De bal ligt daarom nu bij de Tweede Kamer. Het kabinet wil deze doorschuiven naar de DNB of private banken. Ons Geld roept de Tweede Kamer op zélf regie te nemen en te houden.

Meer lezen:

brieven naar banken

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

Lees verder:

schuldvrij geld

dat niet onderuit gaat als landen, banken of financiële markten onderuit gaan en altijd zijn betaalkracht behoudt

schuldvrij geld

dat niet onderuit gaat als landen, banken of financiële markten onderuit gaan en altijd zijn betaalkracht behoudt

schuldgebaseerd bankgeldstelsel

Het bankgeldstelsel is gebaseerd op ‘schuld’, omdat het vooral bestaat uit geldtegoeden. Geld op bankrekeningen bestaat uit vorderingen van de rekeninghouders op banken die aan risico blootstaan. De banken financieren zich met ons spaargeld, om vervolgens meer geldtegoeden te scheppen, en inflatie. Dit compenseren ze met rente.

waarom schuldvrij geld?
Rente moet ergens vandaan komen. Zo komt het dat ‘banksparen’ nooit neutraal is, maar zorgt dat ergens op aarde waarde wordt onttrokken. In het bankgeldstelsel moet met geld, geld worden gemaakt. Dit ondermijnt de leefbaarheid van samenleving en planeet. Om de sociale en ecologische ontwrichting te stoppen is overschakelen naar een schuldvrij geldstelsel noodzakelijk.

wat is schuldvrij geld?
Een schuldvrij geldstelsel is ‘rentevrij’. Het bestaat niet uit rentedragende geldvorderingen, maar uit geldsobjecten die je kunt bezitten, zonder gedwongen te zijn ze uit te lenen (aan je bank). Deze objecten hoeven dus niet noodzakelijk te renderen, noch ergens waarde te onttrekken. Je kunt ze bewaren in een oude sok. Om het hedendaagse geldstelsel op dergelijke objecten te kunnen baseren, moet er een digitale variant van in omloop komen: digitaal contant geld, dat je rustig kunt bewaren in je digitale kluis en makkelijk kunt gebruiken voor betaling aan iedereen.

hoe maak je schuldvrij geld?
De overheid moet deze digitale geldsobjecten scheppen en daarbij zorgen voor een nulinflatiebeleid. Dat kan omdat digitaal schuldvrij geld net zo makkelijk kan worden toegevoegd aan de geldsomloop als dat het eraan kan worden onttrokken. Anders dan bankgeld kan het worden weggegeven (uitgekeerd) zonder dat daarbij enige schuld ontstaat. Ook kan het worden teruggenomen (wegbelast) waar het te veel ophoopt. Een nul-inflatiebeleid haalt alle redenen weg om over geld rente uit te keren. Zo wordt een schuldvrij geldstelsel ook een rentevrij geldstelsel.

meer geld, minder schuld
Als geldtegoeden worden omgezet in digitaal contant geld wordt spaargeld inactief. Het is dan niet meer (in een bank) geïnvesteerd, maar rust in een digitale kluis. De overheid kan, om economische krimp te voorkomen, extra geld in omloop brengen. Met dat extra geld kunnen bestaande schulden worden afgelost. En kunnen huishoudens vermogen opbouwen. Ze krijgen zo minder schulden en hoeven ook minder schulden te maken. Ze krijgen vermogen om aan anderen te lenen.

Lees verder:

betaalkracht

Belangrijk voor een stabiele economie is dat geld altijd zijn betaalkracht behoudt, of het nou (fysiek) contant geld is of giraal.

Als monetair beleid is gericht op nul inflatie, zou rente op sparen kunnen worden afgeschaft. Geld bewaren voor later kan dan zonder dat je het risico loopt dat het gespaarde geld zijn betaalkracht verliest. Mocht je dan rendement zoeken, dan kun je je geld investeren of uitlenen - en draagt alleen dát geld risico.

garantie van betaalkracht i.p.v. staatssteun voor banken
Het zou veiliger zijn als de overheid alleen de inwisselbaarheid van één-op-één (pariteit) zou garanderen voor die girale euro's die geen risico lopen. Voor geld dat is belegd, geïnvesteerd of uitgeleend, zou dan een wisselkoers gelden die afhangt van een inschatting voor risico en onderliggende dekking. Zodat één ingelegde, risico lopende euro (de nominale waarde) niet meer zomaar één euro in het betalingsverkeer waard blijft. Dit zou het hele geldstelsel beter beschermen en daarmee bijdragen aan het behoud van betaalkracht van de wél gegarandeerde euro's.

Bovendien hoeven belastingbetalers niet langer mede garant te staan voor ondernemingsvermogen van private banken, maar staan ze enkel nog garant voor de betaalkracht van de 'veilige' euro's.

Een eerste stap richting behoud van betaalkracht zou de invoering van een persoonlijke, veilige rekening zijn. Het depositogarantiestelsel, dat nu banktegoeden tot €100.000 garandeert, kan dan worden afgebouwd.

wie garandeert de veiligheid van ons geld?
Als een bank failliet gaat zal dit eerst worden verhaald op de aandeelhouders en schuldeisers van de bank. Voor het restant is er een gemeenschappelijk afwikkelingsfonds voor alle Europese banken. Het streefdoel is dat banken tussen 2015 en uiterlijk 2023 hierin het equivalent van 1% van hun gedekte deposito's hebben gestort, in totaal naar schatting zo'n 55 miljard. Nederlanders hadden ruim 300 miljard euro aan bank- en spaartegoeden in 2017 - het overgrote deel valt binnen het depositogarantiestelsel. De ING, Rabobank of ABN Amro hadden respectievelijk 40%, 26% en 17% marktaandeel in Nederland eind 2018. Wanneer een grote bank omvalt dan zal dit fonds waarschijnlijk niet toereikend zijn. En zal de belastingbetaler moeten bijspringen om te zorgen rekeninghouders hun tegoeden niet verliezen. De kans is daarom groot dat de overheid het zover niet zal willen laten komen en bij een crisis weer banken zal redden. Hiermee weten banken zich impliciet van staatssteun verzekerd.

Verder lezen:

 

geldbeherende (vierde) macht

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

geldbeherende (vierde) macht

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

onafhankelijk beheer

Een geldbeherende (vierde) macht wordt ook wel 'monetaire autoriteit' genoemd. Hiermee wordt meestal een publieke institutie bedoeld die een democratisch mandaat heeft om monetair beleid te voeren, onafhankelijk van politieke invloed en van de commerciële invloed van banken.

In de visie van Ons Geld zou deze instantie ook geldschepping voor haar rekening hebben. En sturen op een stabiele economie door rechtstreeks de geldhoeveelheid te beïnvloeden: als er behoefte is aan meer geld om de economie en betaalkracht stabiel te houden kan er meer stilstaand geld onttrokken worden van veilige rekeningen (bijv. via heffing op bedragen boven bepaalde drempels) en/of nieuw geld gemaakt worden - dat volgens een democratisch mandaat zo objectief mogelijk wordt toegedeeld aan burgers of overheidsbestedingen.

Dit zou alleen werken als deze macht los staat van de uitvoerende, de wetgevende en de rechtsprekende macht. En evenals de rechterlijke macht volledig onafhankelijk is, controleerbare, transparante processen kent en verantwoording aflegt aan de democratische macht. En binnen de wettelijke kaders zo objectief mogelijk in het algemeen belang werkt, waarbij veiligheid en stabiliteit van het geldstelsel voorop staan.

Publieke geldschepping zou ten allen tijde buiten de politieke waan van de dag moeten plaatsvinden en los van private belangen. Daarom is het van belang de geldtoedelende macht (gekozen democratische vertegenwoordigers) te scheiden van de geldbeherende macht. De laatste bepaalt hoevéél geld er moet worden gekrompen dan wel bijgemaakt moet worden. De geldbeherende macht mag zelf geen voordeel van geldschepping hebben en rekent daarom geen rente.

Een geldbeherende macht zou geldschepping door private, commerciële banken met een winstoogmerk overbodig maken en garanderen dat het geldstelsel weer dienstbaar wordt aan maatschappij en planeet. Het zou de samenleving ongekende mogelijkheden verschaffen om de problemen van deze tijd het hoofd te bieden. Waar nieuw geld het nu vooral blijft hangen in vastgoed en de financiële economie, zou het dan in de direct in de échte economie terecht kunnen komen.

Verder lezen:

nul-inflatie

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

democratische toedeling

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

democratische toedeling

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

nieuw geld in reële economie

Publieke geldschepping zou buiten de politieke waan van de dag moeten plaatsvinden en los van commerciële, private belangen. Daarom is het van belang de geldtoedelende macht te scheiden van de geldbeherende macht. De geldbeherende macht bepaalt hoevéél geld er moet worden gekrompen dan wel bijgemaakt moet worden en mag zelf geen voordeel van geldschepping hebben (en rekent daarom bijv. geen rente).

Geldtoedeling vindt dan plaats via gekozen democratische vertegenwoordiging. Zij voorzien in het wettelijke mandaat van de geldbeherende macht. Nieuw schuldvrij geld kan op basis van wettelijk vastgestelde regels, targets en richtlijnen dan direct in de echte economie van werkende mensen komen, door overheidsuitgaven of door verdeling onder de burgers als dividend. En kan zo democratisch worden ingezet ten dienste van maatschappij en planeet.

voorkomen van deflatie

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

0

strikte scheiding van 'publiek' en 'privaat'

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

0

strikte scheiding van 'publiek' en 'privaat'

die de geldomloop transparant en binnen wettelijke kaders beheert en zorgt dat de samenleving altijd voldoende liquiditeitsbuffers heeft

ontvlechten geld en krediet

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

afschaffen overheidssteun private geldsoorten

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

decentralisering van kredietverlening

zodat kredietbeslissingen zo decentraal mogelijk genomen worden door de uiteindelijke verschaffers van krediet (‘het publiek’)

decentralisering van kredietverlening

zodat kredietbeslissingen zo decentraal mogelijk genomen worden door de uiteindelijke verschaffers van krediet (‘het publiek’)

het nieuwe bankieren

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

geldhervorming

Ons geldstelsel stelt ons geld bloot aan kredietrisico's en is vatbaar voor crises. Op geldschepping door commerciële banken is geen goede controle en zowel de schuldenberg als de regelgeving blijven maar groeien. Er moet iets gebeuren!

geldhervorming

Ons geldstelsel stelt ons geld bloot aan kredietrisico's en is vatbaar voor crises. Op geldschepping door commerciële banken is geen goede controle en zowel de schuldenberg als de regelgeving blijven maar groeien. Er moet iets gebeuren!

WRR-rapport Geld en Schuld

Op verzoek van de Tweede Kamer onderzocht de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) ons geldstelsel en publieke geldschepping. Mede dankzij het succesvolle burgerinitiatief van theatergroep De Verleiders en Ons Geld. Na drie jaar onderzoek presenteerde de WRR op 17 januari 2019 het rapport: "Geld en Schuld. De publieke rol van banken."

De WRR bevestigt dat commerciële banken geldscheppen via kredietverlening.
In een verklarend filmpje legt ze uit hoe, en dat er hierop drie remmen zijn. De WRR constateert dat de context waarbinnen geldschepping plaatsvindt is veranderd:

  • de enorme toename van giraal geld t.o.v. cash (van 50-50% naar 93-7% van de totale hoeveelheid)
  • de publieke betaal- en spaaropties zijn verdwenen
  • een uniformering van het bankenlandschap (3 vrij uniforme grootbanken meer dan 75% van de markt)
  • de risico’s voor banken zijn verminderd (minder reserves vereist, impliciete overheidsgaranties)
  • de remmen op geldschepping zijn minder geworden


Hierdoor ontstaan er twee belangrijke problemen

1. Er is een uitzonderlijk hoog en toenemend schuldenniveau: In Nederland is de schuldenberg in 10 jaar gegroeid van 1400 net voor de crisis tot 2000 miljard in 2018. De fiscale bevoordeling van schuld, indirecte overheidssteun aan banken, het beleid voor woningmarkt en pensioenen helpen hierbij niet. Schulden verhogen het risico op crises en vertragen herstel erna - ze zijn niet goed voor de economie.
2. De publieke dimensie van banken is onvoldoende geborgd: Er is geen publiek alternatief om veilig je geld neer te zetten. De infrastructuur is volledig ondergebracht bij commerciële banken. Banken zijn onmisbaar voor het betalingsverkeer. Door het toenemend belang van giraal geld en het verdwijnen van de publieke optie voor betalen en sparen, plus de sterke concentratie van het bankwezen is een beperkt aantal banken steeds belangrijker geworden voor cruciale publieke belangen. Omgekeerd speelt de overheid een grotere rol in het bankwezen. Er moet daarom opnieuw worden nagedacht over de balans tussen publieke en private belangen.

Publiek geldsysteem
De WRR keek - niet uitvoerig - naar een publiekgeldsysteem: het scheiden van betalen en krediet. De internationale verwevenheid van geld plus de transitie naar een publiek systeem zouden invoeren van zo'n systeem bemoeilijken. Er heeft nooit eerder een succesvol publiek geldsysteem bestaan. Wel vindt de WRR dit het bestuderen waard en een belangrijke spiegel voor het huidige systeem.

Over het creëren van een veilige haven stelt de WRR:
"Belangrijker nog is het feit dat het huidige financieel systeem instabiel kan worden door het creëren van een veilige haven meer zegt over het huidige systeem dan over het alternatief als zodanig. Het is eerder een indicatie van de weeffouten in het huidige systeem. [...] het creëren van een veilig alternatief kan juist bijdragen aan een stabieler systeem. Het feit dat men een daadwerkelijk alternatief heeft, zal een disciplinerend effect hebben op de bestaande banken. Het zal banken dwingen zich verantwoorder te financieren, met meer eigen vermogen (kapitaal) en vreemd vermogen met een lange looptijd. De creatie van geld en schuld door commerciële banken wordt op die manier ook beter begrensd." (p. 237)

De WRR doet vier aanbevelingen:
1. zorg voor diversiteit in de financiële sector: geef consumenten meer keuze, onderzoek digitaal centralebankgeld, ga te omvangrijke banken tegen,  2. tem de schuldengroei: stel schuld en eigen vermogen fiscaal gelijk, versterk het macroprudentieel beleid, 3. wees beter voorbereid op de volgende crisis: neem tijdig verlies, maak ruimte voor herstel, pak problematische posities aan, denk na over meer evenwichtige schuldenverdeling, verplichte herkapitalisatie van banken na een crisis, neem vergaande/controversiële maatregelen zoals bijv. monetaire financiering van overheidsuitgaven, 4. veranker de publieke positie van banken: maatschappelijke adviesraad banken, andere organisatiemodellen toestaan bijv. coöperatief model, verstevig de positie van de burger en biedt meer mogelijkheden om met de voeten te stemmen.

Conclusie
Er moet iets gebeuren! De WRR maakt nadrukkelijk géén beleid of wetgeving, ze onderzoekt. De bal ligt daarom nu bij de Tweede Kamer. Het kabinet wil deze doorschuiven naar de DNB of private banken. Ons Geld roept de Tweede Kamer op zélf regie te nemen en te houden.

Meer lezen:

geldhervorming in 3 stappen

De grootste uitdaging om tot een beter geldstelsel te komen is de transitie. Waarin op beheerste wijze wordt overgeschakeld van bankgeld op door een de overheid uit te geven digitale variant van contant geld.

Daarbij ontstaat de mogelijkheid om de schuldenberg af te bouwen en de banken gezond te maken. Geld is dan niet meer gebaseerd op schuld, maar op betaalkracht. En behoudt deze betaalkracht door de inflatie op nul te houden. Om deflatie te voorkomen kan democratisch worden besloten met nieuw geld de problemen van deze tijd op te lossen. Dit kunnen we uitvoeren in drie stappen:

Stap 1: Creatie van digitaal contant geld.
Allereerst moet het alternatief voor het bankgeld, in de vorm van het digitale contant geld van de toekomst worden gecreëerd. Pas als het beproefd is, kan het algemeen in gebruik worden genomen. Tot die tijd moet het bankgeldstelsel overeind worden gehouden. De introductie van het nieuwe digitale geld moet geleidelijk gebeuren, zonder het bestaande stelsel te verstoren.

Stap 2: Digitaal contant geld vervangt bankgeld.
Als het nieuwe digitale geld zich heeft bewezen is het tijd om geldtegoeden om te zetten in digitaal contant geld. Geld op de betaalrekening kan van rechtswege worden omgezet. Andere commerciële geldvormen, zoals spaartegoeden en geldmarkt-instrumenten worden vraaggedreven omgezet. Na die omzetting wordt alle overheidssteun aan private geldvormen afgeschaft.

Stap 3: Vermindering van de schuldenberg.
Banken verliezen bij stap 2 een groot deel van hun financiering. Ze gaan tijdelijk aan het infuus van de centrale bank. Banken kunnen hun schuld aan de centrale bank aflossen naarmate het publiek en de overheid hun schulden aan banken aflossen. Dat proces wordt versneld door uitkering van ‘dividend’ aan overheid en burgers. Die kunnen daarmee hun bankschulden aflossen. En daarna de banken ook. De schuldenberg wordt dan afgebouwd. Dat maakt de samenleving en de banken weer gezond.

Het resultaat
De geldomloop bestaat dan geheel uit fysiek en digitaal contant geld. Geldvorderingen bij banken krijgen dan een vrije wisselkopers en zijn dus niet meer één op één inwisselbaar met de valuta. Het geld is niet meer op schuld gebaseerd, maar op de betaalkracht die het belichaamt.
Door afbetaling van de systeemschuld kan de schuldenberg worden afgebouwd.
Om de betaalkracht van geld op nul te houden en deflatie te voorkomen kunnen extra overheidsinvesteringen de grote problemen van deze tijd aanpakken.

Verder lezen:

burgerdividend
afbouwen schuldenberg

Nog onder constructie, dit komt binnenkort!

verder lezen:

Ons Geld blog

 

 

 

Ons Geld onderzoekt het geldstelsel en betere alternatieven ervoor, blogt hierover en verzamelt relevant nieuws.

 

 

Steun ons voor een beter geldstelsel!

Ons Geld is een beweging van mensen die betrokken zijn bij het streven naar hervorming van het geldstelsel. Samen voeren we campagne voor een eerlijk geldstelsel dat stabiel, dienstbaar en democratisch is. We kunnen bestaan dankzij donaties van mensen zoals jij. We zijn politiek neutraal. We lobbyen bij alle relevante instellingen en werken zowel nationaal als internationaal samen met gelijkgezinde personen en organisaties. Help ons zorgen voor meer kennis en bewustwording en voor het bevorderen van het publieke debat over hervorming van het geldstelsel. Zodat er een dienend en maatschappelijk verantwoord geldstelsel komt.

Kom in actieDoneer